Назгүл Осмонова: Маданият сукбаты улана берсин

Кыргызга шайлоо эле керек болсо да, айланабызды көңүл коюп карап, рух дүйнөдө, аялуу жан дүйнөдө, маданият менен адабиятта эмне жаңылыктар болгонун да окуп туралы. Адам өмүрү жалаң материалдык байлык, акча менен өлчөнбөйт. Жалаң байлыкка таянып жашаган адамдын өмүрү кунарсыз, маани-маңызы жок. Себеби, адамзаттын байлыгы – бул бизди кучагында бөпөлөгөн табигат жана миңдеген кылымдардан бери топтолуп келаткан, бөксөрбөгөн, улам кайра толуп турган рух казынасы.

Сөздү алыстан баштаганымдын да жөнү бар. Анткени, элдин көбү шайлоо менен башын оорутуп жүргөн сентябрь башында биздин “Чыгыш адабияты жана казынасы” эл аралык басма компаниясында жүрөк кубанткан мыкты жаңылык болуп олтурат. Арийне, бул биздин басма компаниянын гана эмес, кыргыз элинин да жеңиши деп айтууга болот. Эмесе, кандай жаңылык болгонуна токтолсом.

Күркүрөгөн күз айынын алгачкысы “Чыгыш адабияты жана искусствосу” басма компаниясы үчүн күрдөөлдүү башталып, зор ийгиликтер менен уланды. Анткени сентябрь айынын башында Москва шаарында болуп өткөн китеп сынагында биздин басма компаниядан даярдалып чыккан эмгек байгелүү орунга ээ болду. 2004-жылдан тартып жыл сайын өткөрүлүп келаткан “КМШга мүчө-мамлекеттердин китеп искусствосу” аталган эл аралык конкурска КМШ өлкөлөрүнүн: Армения, Белорусия, Кыргызстан, Тажикстан, Казакстан Республикалары, Россия Федерациясы тарабынан жалпы 75 эмгек 10 номинация боюнча катышууга жолдомо алган.

Конкурс максаты – Шериктештикке мүчө өлкөлөрдүн китеп басып чыгаруу тармагындагы эң көрүнүктүү жана таланттуу башталыштарды колдоого алуу, китеп басып чыгаруу маданиятын өркүндөтүү жана КМШнын жалпы маданий мейкиндигин колдоого алуу болуп саналат.

Басылмалар «Шериктештик», «Менин өлкөм”, “Маданияттар диалогу”, “Балдар жана өспүрүмдөр үчүн китептер”, “Илим жана билим берүү”, “Арт-китеп”, “Иллюстрация искусствосу”, “Шериктештикте басылган”, “Жеңиш” жана Гран-при” номинациялары боюнча бааланган. Талкуу жыйынтыгында конкурстун калыстар тобу тарабынан биринчи, экинчи жана үчүнчү даражадагы дипломдор, ошондой эле номинациялардын ар бири үчүн атайын дипломдорго ат салышуучу 50 китеп тандалып алынган.

Бул эл аралык конкурска Кыргыз Республикасынын атынан “Чыгыш адабияты жана искусствосу” басма компаниясы тарабынан кыргыз тилине которулган кытай жазуучусу Фен Ишунун “Кыл калем учундагы Жибек жолу” китеби катышып, “МАДАНИЯТТАР ДИАЛОГУ” номинациясы боюнча 3-орунду камсыздап олтурат. Байгелүү орундар 4-сентябрда Москва шаарында салтанаттуу тапшырылды. Китепти которгон Назира Акматова, редактору Назгүл Осмонова.

Бул – биздин өлкө, жалпы китеп күйөрмандары жана биздин компания үчүн абдан чоң сыймык. Биз бул конкурстун уюштуруучуларына, КР Мамлекеттик китеп палатасына терең ыраазычылык билдиребиз жана жалпы катышуучуларга ийгиликтерди каалайбыз.

“Кыл калем учундагы Жибек жолу” китеби эмнелерди баяндайт?

XX кылым – дүйнө мамлекеттери өзгөрүүгө бет алган улуу идеялардын, ар түркүн маданияттардын өз ара жуурулушуп, бири-биринен таасирленген, бири-биринен сабак алган кызыктуу жана орошон тарыхынын кылымы. Мына ушундай күрдөөлдүү мезгилде Кытай мамлекети демилгелеген “Бир алкак – бир жол”, “Жаңы жибек жолу” долбоорлору, Шанхай кызматташтык уюму демилгелеген жана ишке ашырып жаткан бир топ маанилүү иш-чаралардын аткарар милдети оор да, сыймыктуу да.

“Кыл калем учундагы Жибек жолу” эмгеги мына ушул ири эл аралык долбоорлор, алар алдыга койгон максаттар, Кытайдын жана башка чет мамлекеттердин маданияты тууралуу кызыктуу маалыматтарга бай. Мисалга, китепте Кытайдын 4 мыкты ойлоп табуусунун үчөөсү: компас, кагаз жана мылтык ок-дарысын өнүктүрүү технологиясынын мекени Хенань провинциясы тууралуу, көрүнүктүү түрк акыны жана ойчулу Жусуп Баласагын, фарсы-тажик акыны Рудаки, бээжиндиктер Москвада уюштурган кытай маданиятынын фестивалы, Кыргызстандын борбор шаары Бишкектеги Дэн Сяопин, Казакстандын маданий борбору Алматыдагы Сянь Синхай атындагы көчөлөр, 2008-жылы болуп өткөн жайкы Олимпиада оюндары (Бээжин) тууралуу жана башка кызыктуу маалыматтар баяндалат.

Жибек Жолу чынында эле цивилизациялык долбоор катары Чыгыш менен Батыш маданиятын бириктирген жол жана “Кытай кыялынын” кыймылдаткыч күчү.

Китептеги баяндоонун географиялык алкагы – бул Азия-Европада салынган жаңы континенталдык көпүрөсүнүн багыттары аркылуу өткөн өлкөлөрдү, ШКУга мүчө мамлекеттер жигердүү кызматташкан эбегейсиз зор мейкиндикти, Арктикадан Индия океанына чейин жана Тынч океандан Балтикага чейинки аймактарды камтыйт. Китепте Кытай менен Борбордук Азия ортосундагы достук мамилелердин миң жылдык тарыхы айтылып, "Бир алкак - бир жол" түшүнүгүнүн негизинде жаткан маданий көз караштарды; өз ара ишеним, тең үзүрлүү пайда көрүү, тең укуктуулук, өз ара кеңешүү, маданияттын көп түрдүүлүгүн сыйлоону ачып берген жана бирге өнүгүүгө умтулуучулук менен мүнөздөлгөн "Шанхай Рухун" түзүүнүн тарыхый зарылдыгы ишенимдүү көрсөтүлөт.

Кытай маданиятында "ар түркүн ой-пикирлер аркылуу макулдашууга келүү" деген осуят жана башка маданияттарды үйрөнүүгө жөндөмдүүлүк, аралаштырып колдоно билүү дайым бааланып келген; так ушул нерселер өзүнүн узакка созулган тарыхый жолунда жигердүүлүгүн жана жашоо күчүн сактоого жардам берген. Евразия континентинин жүрөгүндө жайгашкан Борбордук Азия, байыртадан бери эле Чыгыш менен Батыштын ортосундагы маданий алмашуу жүргүзүлүп турган көпүрө болуп калды.

Китеп түстүү сүрөттөр менен кооздолуп, окурманга жагымдуу таасир калтырат жана бизди миң жылдык тарыхы бар Кытай өлкөсү, кытай маданияты менен тааныштырат.

Абройлуу эл аралык китеп конкурсунда 3-орунду алган “Кыл калем учундагы Жибек жолу” китебин “Шанс” китеп дүкөнүнөн таап окуй аласыздар.

Окшош материалдар

Комментарий калтырыңыз