Конкурска: Демократка (№57)

(памфлет-эссе)

1.

(Элдин демократиясына жамынган буржувазиянын каалосундагы мыйзамдарынан жаралган "коррупцияланышкан система" жөнүндө Президентке кайрылуу)

Демократия акыйкатсыздыкта өнүккөн материалдык дуйнөдө  акыйкаттуулукту табуунун,  издөөнүн жападан жалгыз ачкычы катары пендесине берилген Улуу жараткандын Улуу белеги,  Урматтуу Жапаров Садыр Нуркожоевич!!! Сиз миллиондогон карапайым элдин акыйкатсыздыктан төгүлгөн көз жашынан,  үмүт-тилегинен отуз жылдык көксөөсүнөн жаралган тарыхый зарылдыктын,  тарыхый президентисиз.  Бүгүн биз конкренттүү шартта кичинекей Кыргызстанды эле эмес,  дүйнөнү титиреткен Союз деген диктатуралык режимдеги зор державаны түбүнөн кемерлеп жеп, кыйроого алып келген саясий-экономикалык структуранын уландысы менен рынок шартында "Акчага негизделген буржуазиялык мыйзамдар" менен жашап жатабыз.

Бул "Коррупцияланышкан, паанасыз жалган отчёттук система" жөнүндө  Айтматов атабыз өз доорунда искусствонун кереметтүү күчү менен бөрү эненин көз жашын көлдөтүп, анын улуган тилинде "Укчу Кремль,  бул система сенин  түбүңө жетип, көрүңдү казат" деген ойлордун негизинде чарбалык жана идиологиялык  маанидеги илимий-теориялык адабий  чыгармаларын жазып, 20-кылымда дүйнөгө таанылса, бүгүн 21-кылымда “Коррупцияланышкан ажыдаар система” менен күрөшүүнү Сиздин тагдырыңызга буюруп олтурат.  

Эгемендигибиздин отуз жылдык тарыхында элдин демократиясына жамынган буржуй демократтардын (парламент) акча менен оозанып, гүлчамбарга оронуп,  жылуу жерде кабыл алынган теориялык мыйзамдары Союздун түбүнө жеткен коррупциялык жалган отчёттук системасы менен "аргындашылып", кул ээлөчүүлүк коомдун  өндүрүш системасындагы өндүрүш системасына дагы арзыбай турган, Кыргыздын шору учун түзүлгөн "ажыдаардык коррупция системанын" түзүлүшүнө алып келди.  Тагыраак айтканда, бүгүнкү айыл өкмөттөрүндө, акимчиликтерде кул ээлөөчүлүк  коомдордогудай эмгекти өндүрүүгө болгон кызыгуу жок.  Бүгүнкү реалдуу турмушта өндүрүшкө стимул болмок турсун,  тескерисинче, тормоздоочу күчкө ээ болгон олчойгон  саясий  бийлик структурасы гана бар.

2.  

("Падышачылыктар ишенип келген системанын бактысы жана ишмердүүлүгү)

Бүгүн кечке жуук гана  күн кичине ылымдагансып,  батыштан соккон муздак шамалдын күчү кайта түшкөндөй болду.  Бир жумадан бери күндүн көзү көрүнбөй бирде токтой калып,  бирде лапылдата жааган кар кадимкидей жер бетин аппак нурга бөлөп,  алыстан-алыстан төө  өркөчтөнүп көрүнгөн тоолор тунжурап эле калды. Кыштын мындай күтүүсүздөн  эрте келиши,  жылдын ар бир мезгилин өз каада-салты менен тосуп алуучу элиталар жана өздөрүн элитабыз деп эсептеген колунда барлар үчүн; элге кызмат кылып чаалыгып-чарчап иштеген чиновниктер үчүн; өзгөчө эл менен тыгыз иштеген А/өкмөтүндөгүлөр үчүн; жакшылыктын жышааны катары бири-бирине "биринчи карың" менен деген жылуу сөздөрүн айтып жатышты.

Эми жакында кудай буюруса, "Келечек" а/өкмөтүндөгү көңүлү  жакын,  бир позициядагыларды А/өкмөтү Алгырбайдын колуна кол, бутуна бут,  жөлөк-таяк болуп жүргөн эр азаматтарды  биринчи карды тосмой адаттары боюнча "Бакыт" кафесине  алпарып эс алдырып келүү жүгүн өкмөт Алгырбай өз мойнуна ала турган болду. Бул кафе да, бул А/өкмөтүндөгү команданы өзүнүн бир боорундай өзгөчөлөнгөн өзгөчөлүктөрү менен тосуп алып,  сааты, убактысы эсептелбей күнү-түнү эс алуучу  жайга да айланып калар эле. Ошентип кудай буюрган күн да келип жетти.  А/өкмөтүндөгү атту-баштуулардын командасын чыкылдаган чилденин кечки суугунда аты айтып тургандай бактылуулардын "Бакыт" кафеси кучак жая тосуп алды. Бул 20-25 кишиге ылайыкташылып жасалган өзүнчө комната өзгөчө жасалгалары менен жайылган досторкону бири-бирине шайкеш келип,  келген конокторду бул дүйнөнүн бейишинде жүргөндөй эле кылып койду. (Бул өзүнчө бир башка дүйнөнү элестеткен материалдык дүйнөнүн кереметтери эле).

Өкмөт Алгырбайды кафеде баш-көз болуп жүргөн  30-35 чамасындагы жигиттин "братандап" көзүнүн кареги менен тең айлана чуркашы, Алгырбайдын зоболосун көтөрө кандай инсан экендигине баа берип турду. Бирок коноктордун бардыгынын көңүлдөрү жай шатыра-шатман болгону менен бир гана өзүнүн кадыр-баркы,  ишбилгилиги менен  бул А/өкмөттө  депутаттыкты менчиктик  кесипке айландырып алган Каргабай акенин ичкени ирим, жегени желим болуп олтурду. Өзү өкмөт болуп, спикер болуп, депутат болуп иштеген да...

3.

(Мыйзамсыздыктагы жакырчылык)

Бул түбүң түшкөн дүйнөнүн мыйзамсыздыктан жаралган материядагы акыйкатсыздыгы,  бирөөлөрдү кыш чилдесинде бээ байлатып, кымыз ичирип, дүйнө кездире курорттон курорт кыдырта чалчактатса,  бирөөлөрдү жети айчылык жол жүрүп чаалыгып-чарчаган кербенчинин төөлөрүндөй бирде чөк түшүрсө,  бирде  чаалыккан аяктары эшилген кумга  бүгүлө калып,  жыгыла-тура  өз көчүн улап барат. Бул "Кербен" тээ байыртадан Евроазиянын жайкалган кеңдигинде өз бактысы,  өз эркиндиги үчүн кылычынан кан тамган душмандарына  да  чөк түшпөй келгени менен бүгүн 21 кылымдын "Чекеңден сүйүп нанын берген акча  доорунда, илим  доорунда" өзөктөн чыккан өзүнүн УЛ-КЫЗДАРЫНЫН айынан ушул тагдырга тушуккан Улуу көчтү да элестетип кетет.

Мыйзамсыздык демекчи, адам баласынын акыл-эси космоско чыгып илим кууп, жерде Улуу жараткандын каалоосу менен күн эмес саат сайын, саат эмес минут сайын, минут эмес көз ирмемдик убакытта күргүштөлгөн материалдык байлык өндүрүлүп жатса дагы – ааламды алты оронгон ажыдаар соргондой жокчулуктун, жакырчылыктын, ачарчылыктын арааны жүрүп келет. Бул жер бетин өрт чалгандай тездик менен каптаган  кыяматтуу апаат кой үстүндө торгой уялган социализмде бейкапар жашаган элдер  үчүн аз убакыт ичинде,  миңдеген бей-бечералардын жакырланышына, бир ууч билермандардын ушунчалык тездик менен байышына алып келди.

Жер жеке менчикке өтүп, өлкөдө базар (рыноктук) мамилелеринин башталганына карабай  Союздан мурасталып (көчүрмөсү) калган саясий бийлик структурасы формасы жагынан гана өзгөрүп,  маңызы ошол бойдон кала берди. Бул система реалдуу түрдө өндүрүшкө стимул боло албаганы менен кыйратып-ойротуп жатабыз деген өздөрүрүнүн тонналаган  жалган кагаз отчёттору менен жогору жакты – Президенттерди алдап келишти.

Карапайым эл өзүнүн көйгөйлүү маселелерин чечүүдө, А/өкмөттөрү менен акимчиликтин,  акимчилик менен жогорку бийликтин ортосундагы алардын бири-бирине ыргытып ойногон тобуна айланды. Бечералардын тагдыры соцадистердин колуна өттү,  алар менен тил табышсаң жөлөкпул аласың, тил табышпасаң дүйнөнү төрт айлансаң да куру жалак каласың (тил табышуу,  бул балдардын ырыскысынан бөлүшүү М: 12 айдын 3 же 4 айын чай ичип кой деп  соцадистин колуна карматуу).

4.

Диктатура бергенин тартып алат,
Ач мансап алтын башты орго салат.
Балыкчы балыкчыны тоногондой
Жазылбай көк деңизде арман калат.

Демократия акыйкат жолун салат,
Акыл-эс алтын башты сактап калат.
Балыкчы балыкчыны колдогондой
Азаттык көк деңизге туусун саят.

Бой жетип калган кызынын көптөн бери ич күптү болуп айта албай жүргөн ойлору бар экенин; келин мурда эле байкап  жүрүчү. Бүгүн ошол ой кечки тамак учурунда,  капилеттен жарыла сыртка чыгып кетти. Келин мындай сөздөрдү өз  кызынан угам деп үч уктаса түшүнө кирүүчү эмес. Ал кызынын айта албай жүргөн оюн дайыма жетишпеген көр дүйнөнүн маселелеринен көрөр эле (Каражат тартыштыгынан; турак-жай,  оокат-аш,  кийим-кече демекчи). Бирок эне анын оюнун өзөгү  таптакыр башка жакта жаткандыгына бир жагы таңгалыштуу караса,  бир жагы билимсиздиктеги калыптанып калган жалпы түшүнүктөр менен байланыштыра карады.  "Мейли, мен демократмын, арызчылмын.  Сен мага акыйкаттуулукту издөөнүн башка жолун таап берчи. Бүгүнкү "соцакыйкаттуулук" деген жалган чапанды жамынган "капиталдын" эки жүздү доорунда. Мен эч кимге өйдө карабай оокатымды кыла берейин”, -деди апасы.  

Өйдө турсаң төбөң тийип кетчүдөй болгон тамдын шыбына телмире тиктеген кызы өз позициясын дагы бекемдей: "Эң  биринчи  адамдарда  ыйман болуш керек. Ал эми Демократия башаламандыктан, артка кетүүдөн башка элге эч нерсе алып келе албай тургандыгын бардыгы эле айтып жатышпайбы", -деди да,  анан колундагы чайын ууртабастан үстөлдүн үстүнө коюп  ини-сиңдилеринин бошогон пиялаларына чайдан куя баштады.

Өзүнчө тунжурай түшкөн апасы "Биз кааласак,  каалабасак да материалдык дүйнөдө жашайбыз, ал эми материалдык дүйнөдө акыйкаттуулукту табуу ушунчалык татаал жана кыйын. Эгерде демократия болбосо адамзат коому бир адамдын диктатордун каалоосуна жараша өнүгүүгө туура келет. Бир адамдын каалоосу  – материядагы акыйкатсыздыкты пайда кылат. Тагырак айтканда, бир мамлекеттин байлыгын бир ууч адамдар эле ээлеп алат.  Бул болсо, коомдун өнүгүшүнүн мыйзамдарына туура келбейт. Ошол үчүн адамзат тарыхында, тагдырында материядагы акыйкаттуулук үчүн кан төгүлгөн революциялар болот. Ал эми акыйкаттуу коомду түзүү үчүн эл жогорку деңгээлдеги аң-сезимге жетиши кажет...

Окшош материалдар

Комментарий калтырыңыз