Дүйшөн КЕРИМОВ: Жол учу Кердегейде

ЭССЕ Маңдайга бүткөн ырыскыбы, шорбу, жыргалбы, кууралбы же жөн эле маймыл түйшүкпү, айтор, тамга тааныгандан тирмеңдеп, Кубат аке жазгандай бир жата калып, бир тура калып, бир асманга чыгып, бир жерге түшүп китеп окудук. Колго эмне тийсе, ошону окудук. Оо, китеп дегенди, Кожожашча кубалап окудук. (Экое фантастическое существо, человек!) Жазгандан окуган кыйын деп ким айтты эле? Айтса, туура айткан. Окуган сайын кимдин ким экени ажырап, суу кошпогон нагы жогору калкып, «күлдөн, кумдан куралганы» урап, маңызы сүйүү элесиндей эс-акылыңда уюп, жандүйнө кенчине, […]

Оожиозонун жаралышы

Котормочунун түшүндүрмөсүнөн…   Мифтер менен жомоктор, XVIII кылымда өткөн немис философу Гердер Готфирд айткандай, дүйнөнүн жана тирүү жандардын жаралышы тууралуу адамдардын балалык кездеги дүйнө таанымын чагылдырат. Ошого жомоктор илимий-техникалык өнүгүүнүн, диндин таасиринен эми туулган наристедей таза жана ушунусу менен баалуу. Түндүк Американын түпкүлүктүү элдеринин бири абенакилердин жомокторунда дүйнөнү, тирүүлүктү жаратуучунун аты — Эге болсо, амалкөй баатырын алар Глускаби же “жомокчу” деп аташат. Глускабы Теңир сыяктуу эле жаратуучу болгондуктан, Жараткан адамды ылайдан жасагандан кийин колуна жабышкан ылайдын чаңынан өзүн жасап алат. […]

Дилазык: Биз жана Аалам

Бир падыша миллиондогон күзгүдөн турган заңгыраган аксарай салдырат. Бир күнү анын ичине кокустан бир жолбун ит кирип кетет. Жайнаган күзгүлөрдөн аны курчаган сансыз иттерди көрөт. Өзүнүн коопсуздугун сактап коеюн, аларды сестентип коеюн деген ниетте тигил иттерге ызырынып коет. Антсе, тигил иттер да ага ызырынат. Ал эми үнүн жоонурак чыгарып ызырынат да, кайра ошондой жооп угат. Өмүрү коркунучта экенин түшүнгөн ит чочуп, айласын таппай, жүнүн үрпөйтө болгон күчү менен үрө баштайт. Иттердин баары так өзүндөй жооп кылып үрүшөт. Катуулаган сайын, тигилер […]

Балдар адабиятынын классигинен…

Жаныбарлар дүйнөсү Кылымдардын кыйрында, Он миң, жүз миң жыл мурда Санжыргалуу жер үстүн Айлантышып тургунга: Келемиштер, кериктер, Арстан, бөрү, эликтер, Жолборс, илбирс, куландар, Кескелдирик, жыландар,

Айтматовдун антропокосмосу

МУРАС ТААНУУ Чыңгыз Айтматовду атак-даңкы жана адаш-уйкаш атынан улам, көзү тирүүсүндө эле көптөр Чыңгыз хан менен салыштырып көкөлөтүшкөнү адабий журтчулукка башынан маалым. Атүгүл, анын чыгармачылыгын астейдил изилдеген чыгаан адабиятчы Г.Гачев Ч. Айтматовдун «Чыңгыз хандын ак булуту» баянына жазган баш сөзүндө: «Чыңгыз качандыр бир Чыңгыз хан менен сөзсүз жекеме-жекеге чыгып, беттешет го деп күтчү элем, дал ошо мен ойлогондой болду»,-деп маашырланганы бар. Анын сыңарындай, адамзат тарыхына абай салып көрсөк, чындыгында да түбү тектеш түрк-моңгол элдери буга дейре бу жалганга атагы дүйнөнү […]