Анаксимандр

БИЛГЕНДЕН БИЛЕЛЕГИҢ КӨП Байыркы грек философу Анаксимандр Милетский б.з.ч. 610-546-жылдар ченде жашаган. Милеттен чыккан. Ал алгачкы грек философу, «жети акылмандын» бири Фалестин шакирти. «Табият туурасында» аттуу Грецияда жаралган философиялык эң биринчи чыгарманын автору. Философияга «архэ» (принцип) деген түшүнүктү киргизген. Ал тиричиликтин баштапкы негизи – биримдик, түбөлүк; айкындыгы жок нерсе – «апейрон», ал мейкиндик менен убакыттын чексиздигин гана көрсөтпөстөн, аң-сезимдин чексиздигин да көрсөтөт, апейрондун дайыма кыймылда болушунан тынымсыз карама-каршылыктар (жылуу жана суук, жарык жана караңгы) пайда болуп, ошолордун күрөшүнүн натыйжасында өзгөрүштөр  […]

Ааламдын жаралышы жөнүндө уламыш (Гурон уруусу)

Индейс жомогу Илгери дейт: суу болуптур, кара жер балбан жок экен анда. Жайкалып-чайпалып жаткан деңиз экен баары. Жан-жаныбарлар гана жашаптыр. Канаты бары көктө кайкып, канатсызы көлдө чалкып же абада калкып жашачу экен. Асмандан аялзат кулап, бирок аны бири ургачы, бири эркек гагары (сууда сүзгөн канаттуу — котормочу) канаттарына калкалап сактап калышат. Аялдын салмагы сайдын ташындай оор экен, түгөт. Гагарылар аялды сууга чөктүрүп өлтүрүп албасак экен деп коркуп, жардам сурап чаркырашат. Алардын катуу чаркыраганын уккан жандыктар жабалактап жетип келишет. Деңиздин зор […]

Адеп аңгемелери: Жан-жаныбарга мамиле

«Ыйман, адеп жана маданият» жылына карата Абдыкерим МУРАТОВ Мевлана Жалилиддин Руми ээси таштап кеткен итти үч күчүгү менен таштай албай, аларга узак жол басып тамак-аш ташып турган. Атүгүл бир мертебе аны сыйлап Эмир Парвана күмүш идиште тамак алып келгенде, ал болсо бул күмүш идиштеги тамакка мага караганда мына булар муктаж болуп турат деп, ал идишти иттердин алдына коюп берет, Эмирдин адамдары күмүш табактарды алайын десе да болбой, иттерди адамдардан артык сыйлайт. Эмир Темир эң бир сүйүктүү жана ишин улантуучу небереси […]

Балдар адабиятынын классигинен…

Жаныбарлар дүйнөсү Кылымдардын кыйрында, Он миң, жүз миң жыл мурда Санжыргалуу жер үстүн Айлантышып тургунга: Келемиштер, кериктер, Арстан, бөрү, эликтер, Жолборс, илбирс, куландар, Кескелдирик, жыландар,