Жылкычы ЖАПИЕВ: Калптар

Балдар адабияты Таштан тарамыш кестим, Кумдан аркан эштим. Китти минип, мухитте сүздүм, Акула менен жарышка түштүм. Секирип Айга жеттим, Айдан Марска аттап кеттим. Марстан селкинчек тептим, Асманга эгин септим. Түшүмү мыкты болду, Жылдыздардагы кампам толду. * * * Ысык-Көлгө кайырмак салдым, Алтын балык кармап алдым. Адамча сүйлөп: – Коё бер, – деди, – Аткарамын кааласаң нени? Балыкты кайра сууга салдым, Үч күн өтүп, көл жээкке бардым. Кечке күттүм, келбеди балык, Кеттим үйгө алданып калып. * * * Кийизди жерге кийре […]

Сараңдыктын жазасы

Бурят жомогу Бир жылы жазында кедей киши токойдон отун даярдап аткан. Кокусунан эле чыгыш жактан бир күкүк учуп келди да, дарактын башынан үн чыгарды: — Күн чыгыш таманга барсаң бир бийик тоо бар, ошол тоонун чокусунда чоң өгүздүн башындай алтын жатат… Аңгыча түштүк жактан башка бир күкүк учуп келип, ал да баягы дарактын башына чыгып, минтип сайрады: — Түштүк жакта бир кедейдин аялы ооруп атат. Анын үйүнө эки жылдык торпоктой чоң кара коңуз уя салып, ошол тиги аялдын канын соруп […]

Куш төрөсү Күкүктүн бийликтен кулаганы

Украин жомогу Канаттуулардын эң улуусу Күкүк болгон дейт. Аны ургаачысы башкарчу экен. – Канаттууларды чогултуп, сөөктөрүнөн уя жаса, – дептир ургаачы күкүк бир күнү. Анан куштун баары жыйналат, карга көрүнбөйт. Күкүк сурайт: – Канаттуулардын баары келдиби? – Карга келбеди, – дешет баары. Карга биринчи күнү жок, экинчи күнү да жок. Башка куштар ичпей, жебей эки күн отурушат. Карга үчүнчү күнү келет. – Кайда жүрдүң? – дейт Күкүк андан. – Жер үстүн кыдырдым. Тоо көппү же түзөңбү деп эсеп жүргүздүм. – […]

Күкүк

Ненец жомогу Жашоодо бир бечара эне болуптур. Анын кум кулак төрт баласы бар экен. Эртеден-кечке оюндан омурткалары сынганча кар менен ойногонун коюшпайт. Жашагандары алачык. Ошол алачыкка келгенде кийимдерине касабала кар жабыштырып келишкеничи. Сырттан кирген карды эне кургур тазалап, балдарынын кийимдерин кургаткан түйшүгүн тартканы канча. Кургур далай көргүлүктү көрөт. Жай келип, суудан балык кармап алган энесинин оор түйшүгүн бөлүшүүгө төрт баласынын бири да жардам кылбайт. Ошондой оор турмуш, оор түйшүктөн эне ооруп жыгылат. Алачыкта кыңкыстап жатып, балдарын чакырып жалдырайт: – Суу […]