Корей эл жомогу: Мыйзамдуу жана мыйзамсыз балдар

Илгери корей элинде кандайдыр бир себептерден улам балдар мыйзамдуу жана мыйзамсыз деп бөлүнчү экен. Бирок кийин бул мыйзам жоюлуптур. Ал мындайча ишке ашыптыр: Бир министирдин мыйзамсыз баласы болгону менен мыйзамдуусу жок экен. Салт боюнча ал убагы келгенде өз уруусунан бир мыйзамдуу баланы мураскор кылып алышы керек болчу. Ошол учур келип министир өз инисинин мыйзамдуу уулун мураскор катары тандайт. Бул жөрөлгөгө карата атайын азем өткөрүлмөй болуп, конок катары императордун өзү чакырылат. Конок үйүнө өлкөнүн бүткүл ак сөөктөрү чогулганда, үй ээсинин он […]

Корей эл жомогу: Акылман абышка

Байыркы заманда Чечжудо аймагында Чежу деген сепил курулуп, анын айлансына эл отурукташа баштайт. Тынч жашап, оокатын өткөзүп жүрүшөт. Бир күнү  түштүк жактагы чет элден жоо басып кирип, сепилди ээлеп, бачкынчылык менен элдин мал-мүлкүн тартып алды. Өздөрү Чечжуну ээлеп, бекем бекинишет. Сепилге эч ким жолой албагыдай кылып кароол мунараларына жоокерлерин коюп, сепилди айланта адам өткүс тикенек бадалдары өстүрүлөт. Чечжудонун эли эмне кылар айласын таппады, душмандарга ар бир жылы салык төлөп, жыйнаган күрүчүн берип туруш керек болот. Өлкөнүн ванына[1] кабар жиберишти. Бул […]

Корей эл жомогу: Уулуу курма

Бир монастырдын үжүрөсүндө  эки кечил жашаптыр – карысы жана жашы. Кары кечил абдан сараң, ач көз неме экен: сандыгына  кургатылган курманы катып коюп өзү гана жеп, жаш кечилге эч качан ооз да тийгизбептир. Өзү жалгыз калганда гана жейт. Бирок дайыма айтчу экен:  «Менин сандыгымдан эч нерсеге тийбе, бирдеме жей турган болбо! Дароо өлүп каласың!» Бир күнү кары кечил бир жакка кетет. Жаш бала анын сандыгын ачып бүт курманы жеп салат. Анан абышка көзүнүн карегиндей сактап, ардактаган тушь куйган идишин күчүнүн […]

Корей эл жомогу: Чылым жөнүндө уламыш

Илгери-илгери дейт, Кытайдын алыскы булуңунда ажарлуу сулуу жашаптыр. Кисэн[1] экен ал. Кийин аны Тамбэ деп аташат. Жер үстүндөгү эркектердин баарын таануу Тамбэнин бирден-бир кыялына айланат. Бирок өмүргө түркүк болуп калган ким бар, Тамбэнин таттуу кыялдары ондогон жылдар бою ишке ашпай жүрүп көзү өтүп кетет. Бирок мүрзөсүнө чөп өсүп чыгат. Ажарлуу кисэндин элесине арнап, ал чөптүн аталышын Тамбэ[2] аташат. Кисэн акыры тамекиге айланып, жер үстүндөгү эркектин баарын таанымак тургай, эркектин баары анын кулуна айланат. Кулуна айланганы шул эмеспи, ырасында эле чылым […]

Корей эл жомогу: Илгери-илгери каптаган сел

Топон суу элдин баарын жалмаптыр. Болгону эки тирүү жан калат – агасы менен карындашы. Экөө жатындаш экен. Ал экөө эң бийик тоонун чокусуна чыгып кеткен үчүн гана аман калышыптыр. Ошол тоонун бийиктиги деле Түндүк Кореядагы 2500 метр деңиз деңгээлиндеги Куу-Чоку тоосунан кем калышпаптыр. Суу тартылып болгон кезде гана кыз менен бала жакага түшүп келишет. Бирок эч бир тирүү жанга кезигишпейт. Эми эмне болот деп баштары катат экөөнүн – адамзат тукуму ушуну менен үзүлүп тынабы?! А агасы биртууган карындашына баш кошконго […]

Корей эл жомогу: Тамеки жөнүндө уламыш

Укканыбызга караганда илгерки бир заманда Кытайда татынакай бир кыз жашаптыр. Шайтан азгырганбы, же өзүнүн табияты ошондойбу, же башка да себептери барбы, айтор бой жеткенде бардык эркектер менен өбүшүп чыгууну кыялданчу болот. Андай кыздын жолу кыска да, бул кыялын орундатып баштаганда эле ата-энеси ордуна коюп, бир зөөкүр чалыш жигитке турмушка узатып жиберишет. Ошентип баягы кыялы кыял бойдон калат, бирок көңүлүндө жашап жүрө берет. Жанагы зөөкүр чалыш күйөөсү менен аз жашадыбы, көп жашадыбы, балким бактылуу жашашкандыр ким билсин, айтор адам түбөлүк өмүр […]

Корей эл жомогу: Ким чочко?

Ли династиясынын биринчи королу Тхэчжонун Мун Хак деген акылман кеңешчиси болуптур. Вазир жакшы хан жакшы дегендей бул кеңешчисинин арты менен король көп ийгиликтерге жетишиптир.  Мун Хакка ичинен ыраазы болуп жүргөн король бир күнү анын урматына үлпөт уюштуруп, падышачылыктагы бүт ак сөөктөрдү чогултат. Арак суудай агат. Ак сөөктөр акылман кеңешчинин ден соолугу үчүн көтөрүшөт, иштери ийгиликтүү болушу үчүн, өмүрү узун болушу үчүн көтөрүшөт, үй-бүлөсү үчүн, бала-чакасы, небере-чөбөрөлөрү үчүн көтөрүшөт. Ошентип күүлдөп, гүлпөттү көркүнө чыгарган королдун коноктору мас болуп калышат. Падыша өзү […]

Корей эл жомогу: Күзгү

Бул окуя адамдар күзгүнү жаңы ойлоп тапкан илгерки убакта болуптур. Бир киши кайсы бир жолу шаарга барып, күзгүнү биринчи жолу көрүп, ушунчалык таңгалып көпкө карап турат да, болгон акчасынын көзүнө карабай күзгү сатып алып, үйүнө куру кол кайтып келатып, “болбогон бирдемени алыпсың, мунуңду карагандан курсак тоймок беле, андан көрө азык-түлүк алып келбейт белең!” деген аялынын урушунан коркуп, күзгүнү короонун бир бурчуна катат да, аялына акчасын каракчыларга тарттырып жибергенин айтып, калпка калпты койгулаштырып кутулат. Анткен менен адамдын өңүн өзүндөй кылып көргөзгөн […]

Корей эл жомогу: Эки бир тууган жана желмогуз

Бар экен жок экен, көп балалуу бир жакыр үй-бүлө болгон экен. Бир күнү балдарын кантип тойгузарды билбей дайыма кыйналган эне алардын эң улуу үчөөсүн дарыяга салып жиберип кутулмак болот. Ошентип ал ойлогон жаман оюн ишке ашырып, үч уулун алдап ээрчитип барып дарыяга түртүп жиберип келе берет. Бирок эки улуусу сүзгөндү билгендиктен наркы жээкке аман-эсен чыгып, алардын эң кичүүсү гана сууга чөгүп кетет. Анткен менен балдар сүзүп чыккан жээктен нары желмогуздардын өлкөсү болгондуктан, кайрадан эле өмүрлөрүнө коркунуч туулат. Улуу бала кичүүсүнө […]

Корей эл жомогу: Сыйкырлуу жаздык

Илгери-илгери Пхеньянда бир абдан ак көңүл адам жашаптыр. Ал кичинекей дүкөн кармап, ошонун соодасы менен жан бакчу экен. Сооданы ал чынчылдык менен жасап, эч кимди алдабастан, тетирисинче, бей-бечараларга аянбай жардам берип, карыз сурагандардын ак көңүлдүк менен ажаатын аччу экен. Бир жолу анын дүкөнчөсүнө коколой жалгыз башы калган, үй-жайсыз тентиреген абышка жаман жаздыгын көтөрүп баш багат. Ал кожоюн менен аркы-беркини сүйлөшүп отуруп, сүрүштүрө келишсе, экөө уруулаш жакын тууган болуп чыгат. – Менин аз эле өмүрүм калды. Балким башпаанек берерсиң,- деп жалооруду […]

Корей эл жомогу: Ыр кантип жаралды?

Ал убакта корей жерине кытайлар кургак жер аркылуу да, деңиз аркылуу да байма-бай каттап, соода кылышчу экен. Ал эми кайсы жерде ач көз соодагерлер болсо ошол жерде алдамчылык болбой коймокпу. Ушундай соодагерлердин бири бир жолу парустуу кайык менен сүзүп отуруп Ресенган дарыясына чейин жетип, деңиз жээгиндеги бир айылга токтоптур. Бул жерден ал болбогон товарларын айга, күнгө теңеп, эпчилдик менен  саткандыктан соодасы жакшы жүрдү. Бир жолу анын дүкөнүнө ушул жерлик бир сулуу аял кирип соода кылганда ал соодагерге абдан жагып калып, […]