Сабыр Иптаруулу: Кыргыздын таттуусу – Жан, ачуусу – Өлүм

«Жан» түшүнүгү – адам акылынын албан ачылгасы, турмуштук туу табылгасы, тутунган туур-таянычы болгон. Жаралган нерсени жандаган күч болмогу, бар нерсени бир нерсе коштой жүрмөгү – Жараткандын мыйзамы. Ошол керемет күчтү адамдар «жан» деп түшүнүп, ага арыбас да, карыбас касиет беришкен. Ага «кылдын учунда» деп аяр мамиле жасап, «таттуудан таттуу – жан, ачуудан ачуу – өлүм» деп бүтүм чыгарышкан. «Аа» деген дем менен денге жан кирген, ошол дем менен жан чыккан. Ошентип, сөз жаралган, үн, жан жаралган күн болгон. Ден бар […]

АНАКСАГОР

БИЛГЕНДЕН БИЛЕЛЕГИҢ КӨП Байыркы грек философу Анаксагор Кичи Азиядагы Клазоменден чыккан. Б.з.ч. 500-428-жылдар ченде жашаган. Ал кул ээлөөчүлүк демократиянын идеологу болгон. Афиныда биринчи жолу философияны сабак катары окуткан. Өкмөт аны кудайсыз деп жарыялап, өлүм жазасын өкүм кылган. Андан качып Лампсак деген шаарга келген да, анда өзүнүн философиялык мектебин негиздеген. Ал байыркы грек философу Эмпедокл жана атомисттер (ага Левкипп, Демокрит, Эпикур, Лукреция ж.б. кирген) менен бирге бөлүнбөй турган элементтер жөнүндөгү натурфилософиялык илимди өнүктүргөн. Ал элементтер чексиз жана алар чексиз бөлүнөт, бөлүкчөлөрдү […]