Видео: Акын жана техника заманы

Кыргыз эл акыны, Б.Сарногоев атындагы эл аралык адабий сыйлыктын лауреаты, III даражадагы «Манас» ордени (2010-ж.); Токтогул атындагы Мамлекеттик сыйлыгынын; II даражадагы «Манас» орденинин (2015-ж.); КМШ Мамлекеттеринин Парламенттер Ассамблеясынын Чыңгыз Айтматов атындагы Эл аралык адабий сыйлыктарынын лауреаты Шайлообек Дүйшеев менен маек…

Шайлообек ДҮЙШЕЕВ: Асанбек Стамов жол тандабаган танкка окшош болчу

Алакандай аңгемелерден * * * Стамов Зейненин (Ш.Дүйшеевдин жубайы – ред.) бир тууган таякеси болорун биз баш кошкон 1979-жылы эле уккам. Бирок жардам сурап кайрылган эмесмин. 1982-жылы китеп чыгарсамбы деп, ошол учурда Нарындан которулуп, «Кыргызстан» басмасынын деректири болуп иштеп жаткан Барктабас Абакировго келип кирдим. Жаман алымда кол алдында иштеп калдым эле, балким, жардамы тиер деп ойлоп жүрбөймбү. Абакиров салкын кабыл алып, муздак узатты. Басмадан супсунум сууп чыгып баратып оюма эмнегедир Стамов түштү. «Бишкекке эми дагы качан келеримди ким билет, биротоло […]

Шайлообек Дүйшеевдин алакандай аңгемелери

РЕДАКТОР МУСАЕВ Табият ыроологон шыгы менен басма сөздө иштеп, жүрө-жүрө агездеги баш гезит болгон «Советтик Кыргызстандын» Нарын обулусу боюнча өз кабарчылыгына жетип, Тянь-Шандын түтүнүн түрө кыдырып, элдин да, жердин да шартына каныгып, жөө турмушка жедеп бышып алган неме кайран ЦКнын «кан-жин» агызып кирип турган маалында анын көздөй гезитинин сүрсөөлөтүнө таянып, таянганда да мыктап таянып, колхоз башкармасынан тартып райкомдун катчысына чейин түгүн чыгара үшүн алып, мезгил каякка жалт берсе жалт берген жагына жабышып, тоголонсо кошо тоголонуп, таскактаса кошо таскактап, уруп-согуп фельетон […]

Табылды ЭГЕМБЕРДИЕВ: Мен сыйлаган үч залкар

Улуттун тагдырына, келечегине байланышкан көп маселелердин тегерегинде маалымат каражаттарында эле эмес, беш кыргыздын башы бириккен жерде деле талаш-тартыш башталган заманда жашап жүрөбүз. Кээде ошондой талаш-тартышта, мен да катышып калган учурларда, өз көз карашымды бекемдеш үчүн, сөзсүз түрдө Салижан Жигитовдун авторитетин калкан кылып коргонууга аракет кылам. Ал адатымды Салижан агамдын тирүү кезинде эле жазылган менин айрым макалаларымды окугандар билишсе керек. Бирок бизде Салижанга окшоп илим-билим издеп, күнү-түнү китеп окуп, акылын асырап, түшүнүк түптөгөн кыргыздар азыраак, бирок анчалык окубай-чокубай эле, өзүлөрүн гений […]

Шайлообек ДҮЙШЕЕВ: Ай баткан кезде сезээрбиз

(Чыңгыз Айтматовдун жаркын элесине арналат) Мухити соолуп кыргыздын Муңканып турган чагыбыз. Муунтканы калган ажалдан, Мунаса кылып алганга, Мурдараак жетип барганга, Муунабай койду алыбыз. Келбеси кетип кыргыздын, Кетилип турган чагыбыз. Кешигиң каткан ажалдан, «Келе!» – деп сууруп алганга, Кечикпей жетип барганга, Келалбай койду алыбыз. Желеги түшүп кыргыздын, Жер муштап турган чагыбыз. Жеткирбей жексур ажалга, Жергелүү кыргыз жерине, Жетелеп алып кеткенге, Жеталбай койду алыбыз. Кош эми, Чыке, жалганда, Өлүмгө айла жок экен. Өчүрөр кези келгенде, Өөдө-ылдый өкчөй бербестен Өзөккө тийчү ок экен. […]

Шайлообек ДҮЙШЕЕВ: Сүйүүлөрдүн ызасын ырдан чыгардым

* * * Мен өзүмдү атасыз, энесиз өскөн бала деп ойлодум да. Анан ошол баланы тагдыр эки айрылыш жолго апкелип ыргытыптыр. Азыр ойлосом, мен кай жол менен кетсем да талкаланып кетмек экенмин, ошондо азыркыдай заман болгондо дароо жеңил жолго, маселен, жеңил акча табуубу же башка жагына түшүп кетмек экемин. Иши кылса, кой дегенге кожо жок, өзүм өзүмө кан, бек болуп өстүм. Эжем издеп калганда кыдырып келип кимдин үйүндө болсом да батинкем турганын көрүп «ии, тирүү турбайбы, бул жакта экен» деп […]

Каныбек ИМАНАЛИЕВ: Лирикадан эпикага чейин

Поэзия таануу Шакебиздин жакын теңтушу акын жана жазуучу Нуралы Капаров «Шакебиз аскерден эки ооз орусча сөз үйрөнбөй келиптир» деп тамаша кылып жазганы бар. Бул, тескерисинче, Шакебиздин кыргызий бактысы. Болбосо, Шакебиз шакылдатып орус тилин билип алганда, сөзсүз түрдө орус поэзиясын окуп, которуп, А.С.Пушкин, С.Есенин, А.Ахматова сыяктуу гиганттардын таасиринен чыга албай калмак. Шайлообек акын болсо, андай традициялуу, көнүмүш болуп калган агымга кирбей, өзүнчө, өзүнө гана тиешелүү «дүйшеевдик» агым жараткан акын. Шондуктан жаш акындар көбү ага таасирленип кетип атпайбы. Дегеним, 1920-30-жылдардагы профессионалдык адабиятыбыздагы […]

Салижан ЖИГИТОВ: Мен кеттим… Жакшы калгыла!

Бүгүн — 11-февраль, Сакебиздин өлгөн күнү… Биз ал-абалын көрүп келели деп барып… Мен Салижан акенин керебетинин аягына олтуруп, ага көргөзбөй диктофонду «ачып» койгон элем. Алгач, өзүнө айтып эле, ээн-эркин жазып алсамбы деп, бирок өмүрүнүн акыркы күндөрүн санап олтурган бул адамга ошентип кайрылганга батыналбадым. Оозунан чыккан сөзүн, үнүн, күлкүсүн жазып олтурдум. Биз, биз дегеним — Алым, Түгөлбай, Мен, Аскер болуп, адегенде «спецтеги» Болот менен Докени көрүп, анан онкологиялык ооруларды дарылоочу ооруканада жаткан Салижан акени көздөй жөнөдүк. Палатасына кирип барганда: — Болду, […]

Шайлообек Дүйшеевдин эне-бала бактысы…  

* * * Эшиктеги бурганакка туш болуп, Эптеп жетип, томолонуп, муз болуп. Энекемдин от калаган колуна, Эрип, көлкүп кетер элем кут болуп. Үйдөгү отту энем күндө тамызчу, Үшүгөн суук сопсоо болуп айыкчу. Көсөө тийген көлөкөлөр тарбаңдап, Көңдөн чыгып, дубалдарга жабышчу. Ээн талаанын кыш кайтарып үмүтүн, Эски тамды биз кайтарып күнү-түн. Эртели-кеч эрмек кылып жүрчү элек, Эне-бала бактыбызды бир үзүм. Туура жолдун асты туташ сай эле, Туш-тушубуз тунуп турган кар эле. Тутка кылар атам, агам жок, бирок, Тутка кылар Манасыбыз бар […]