«Китеп — бул күзгү. Андан окурман өзүн көрөт».
Пауло Коэльо

Пауло Коэльонун «Алхимик» романы дүйнөдө эң көп окулган, башка тилдерге эң көп которулуп, байма-бай талкууланып, ошол эле учурда эң көп жөнөкөйлөштүрүлүп чечмеленген чыгармалардын бири.

Кимдир бирөө аны: мотивациялык жомок дейт, кимдир бирөө мистикалык баяндоо, дагы бири «жашоону оңойлотуп жиберген» китеп катары кабылдайт. Бирок суроо башкада: автор өзү бул роман тууралуу эмне дейт?

«Алхимик» ойдон чыгарылган жомок эместигин Пауло Коэльо көп маектеринде ачык айткан: «Алхимик — менин жеке руханий сапарымдын символдук баяны. Сантьяго — өзүм» дейт.

Коэльо өз жашоосунда ата-эненин басымы, руханий изденүү, адашуу, коркуу, кайра жолго түшүү сыяктуу этаптарды башынан өткөргөн. Романдагы окуялар — жашалган тажрыйбанын көркөм формасы. Демек, «Алхимик» — фантазия эмес, ички баян.

«Жеке тагдыр» — фатализм эмес

Автор киргизген эң негизги түшүнүк — Personal Legend (Жеке тагдыр). Коэльо мындай дейт: «Ар бир адам бала кезде өз тагдырын билет. Бирок чоңойгон сайын аны унутат». Бул: «баары алдын ала жазылган» деген ой эмес, тагдырга моюн сунуу да эмес. Бул — адамдын ички чакырыгына жооп берүү жоопкерчилиги.

Коэльо өзүн мистик же сыйкырчы эсептебейт: «Мен мистиканы колдонуп, өтө жөнөкөй чындыкты айтам. Анткени жөнөкөй чындыкты адам түз кабыл албайт».

Чөл, түш, белгилер, алхимик — баары адамга түшүнүктүү кылып жеткирүү үчүн колдонулган образдар.

«Белгилерди окуу» — адамзатта илгертен бар. Романдагы белгилер: түш, кокустук, жолугушуу, жоготуу. Биз муну мистика эмес, турмуштук акылмандык катары кабылдоого тийишпиз.

Алхимик — акыл айткан устат эмес. Ал Сантьягого даяр жоопторду бербейт, аны коргобойт, жолун жеңилдетпейт дагы. Автор да, окурман да бир нерсени моюнга алат: адам өз жолунан качса, андан бакыт да, тынчтык да качат. «Алхимик» бизге алтын убада кылбайт, жеңил ийгилик сунуштабайт. Ал болгону өзүңдү ук, сапардан коркпо, бары кеч эмес экенин унутпа дейт.

Пауло Коэльонун ишениминде: «Китеп — суроо. Жооп — сенин жашооң».

«Алхимик» эмнеси менен баалуу? Акыл үйрөткөнү үчүн эмес, адамды өз тагдыры менен беттештиргени үчүн баалуу.

Коэльонун негизги идеясы

«Ар бир адам бала кезде өз тагдырын билет. Бирок чоңойгон сайын аны унутат» деген Пауло Коэльо «Жеке тагдыр» тагдырга моюн сунуу эмес деген бүтүмгө токтойт.

Коэльо киргизген Personal Legend (Жеке тагдыр) түшүнүгү көп учурда туура эмес кабыл алынат. Айрымдар муну: «баары алдын ала жазылган», «карышкырдан качсаң да тагдырың чечилүү» дегендей түшүнөт. Бирок автор муну так кесе четке кагат. Анын түшүнүгүндө жеке тагдыр — адамдын ичиндеги чакырык, жүрөктүн үнү, жашоого эмне үчүн келгенин сезүү. Бул — пассивдүү күтүү эмес, активдүү тандоо.

Эмне үчүн көпчүлүк өз тагдырынан качат? Коэльо айтат: коркуу, коомдук басым, «кеч болуп калды» деген шылтоо адамды өз жолунан тайдырат.

«Алхимик» – «Эл эмне дейт?», «Жашың өтүп кетти», «Колуңдан эмне келет?» сыяктуу коркунучтарга каршы коюлган чыгарма. Арийне, тагдыр — бул жазмыш эмес, жүрөктү укканга болгон кайрат-шык.

«Мен мистиканы колдонуп, өтө жөнөкөй чындыкты айтам» деген Пауло Коэльо эмне үчүн мистиканы тандайт? Ал татаал философияны түз түшүндүргүсү келбейт. Анткени адам акыл менен укканды унутат, образ менен укканды эсинде сактайт. Ошондуктан: чөл — жалгыздык, түш — интуиция, белгилер — жашоонун ишараттары, алхимик — устат эмес, ойготкуч.

Алхимия — металл эмес, адам. Автордун түшүнүгүндө: коргошун — коркуу, алтын — аң-сезим. Бул суфийлик жана чыгыш философиясы менен түз айкалышат: өзүңдү өзгөртмөйүн — дүйнө өзгөрбөйт.

Мистика — чындыкты жеткирүүнүн тили

«Китеп — суроо. Жооп — сенин жашооң» деген Пауло Коэльо эмне үчүн «даяр акыл» бербейт? Аныгында, «Алхимик»: рецепт сунуштабайт, «кантип байыйсың» дебейт, «кантип бактылуу болосуң» деп үйрөтпөйт. Ал болгону жол көрсөтөт. Ошондуктан ар ким аны ар башкача окуйт.

Бир окурман үчүн: үмүт китеби, экинчиси үчүн: кечиккен чечим, үчүнчүсү үчүн: коркуу менен эсептешүү.

Коэльо муну атайылап кылат. Анткени анын ишениминде: чыныгы китеп окурманды ойготот. Аталган китеп чекит койбойт, чекитти сен коёсуң.

«Алхимик» боюнча автордун нускоосу

«Адам бир нерсени чын дилден кааласа, бүт аалам жардам берет».

♦   ♦   ♦

«Коркуу — эң чоң тоскоолдук».

♦   ♦   ♦

«Сен издеген казына — өзүңдү өзүң өзгөртүүң».

♦   ♦   ♦

«Жүрөк коркок болсо да, ал ар дайым чындыкты билет».

♦   ♦   ♦

«Белгилерди көрбөгөн адам — жолун жоготот».

♦   ♦   ♦

«Бакыт — тандоо, сыйлык эмес».

♦   ♦   ♦

«Адам өз тагдырынан качкан сайын, ал өз тагдырынан алыстайт».

♦   ♦   ♦

«Сүйүү — жолду токтотпойт, жолду тереңдетет».

♦   ♦   ♦

«Кээде жоготуу — эң туура жолго түшүүнүн шарты».

♦   ♦   ♦

«Алтын — максат эмес. Алтынга айланган адам — максат».

Материал Жаратма Интеллектин (ChatGPT) көмөгү менен даярдалды.

Эгер «РухЭш» сайтынын ишмердиги токтоп калбашын кааласаңыз, бизди колдоо үчүн төмөнкү банктык эсебибизге өз каалооңузга жараша акча которо аласыз... Мбанк + 996 558 08 08 60 жана Оптимабанк-4169585341612561.