Интервьюнун булагы мында

Бул интервью өзгөчө шартта өткөн. Ал аудитория алдында жүргүзүлүп, маектин жүрүшүндө жазуучу жана анын өнөгү Жейн Линдсколд да кээде аралашып турган. Мен болсо бул сүйлөшүүнүн жылуу, эркин маанайын сактап калууга аракет кылдым.

— Сиз качан жазуучу болгуңуз келгенин биринчи жолу аңдадыңыз?

– Чамасы алты жашымда. Окуган аңгемелеримди карап отуруп, “мен муну башкача кылмакмын” деп ойлочумун. Бир күнү капысынан түшүндүм: “Муну өзүм да кыла алам го!” деп. Ошондон бери жазып келем. Албетте, дароо эле чыгармаларымды сата баштаган жокмун.

— Кайсы каармандарды өзгөрткүңүз келген?

– Мисалы, доктор Дулиттл сыяктуу каармандарды, ошондой эле Dr. Seuss чыгармаларындагы айрым образдарды. Ал кезде окуганым да, ойногон оюндарым да көбүнчө мифология менен байланыштуу болчу.

— Алгачкы аңгемеңизди качан саттыңыз?

– Алгачкы акчаны 15–16 жашымда тапкам. Бирок кийинки чыгармамды колледжди бүткөндөн кийин гана саттым, конкурстан утуп чыккам.

Өспүрүм кезимде бир нерсени түшүндүм: каармандарды толук кандуу жаратуу үчүн билимим жетишсиз экен. Ошондуктан адабий ыкмаларды үйрөнө баштадым. Кийин бул көйгөй жоголду, бирок мазмун жагынан кыйынчылык пайда болду. Ошондуктан тажрыйба топтоюн деп, бир аз убакыт жазбай турдум.

1962-жылдын жазында биринчи аңгемемди саттым, 20 долларга. Андан кийин он чакты фантастикалык роман окуп чыктым. Анан бардык журналдарды чогултуп, авторлорго канча төлөрүн карап, рейтинг түздүм.

Аңгемелеримди эң көп төлөгөн журналдардан баштап жиберчүмүн. Эгер четке кагылса, кийинкисине. Эч ким албай койсо, бир аз убакыт өтүп, кайра карап чыкчумун.

Биринчи жылы он жети чакан аңгеме саттым. Байып кеткен жокмун, бирок тажрыйба чоң болду.

Мен өзүмө убада бергем: башында чоң чыгармаларга умтулбайм деп. Адегенде чакан аңгемелер аркылуу үйрөнүш керек. Алар жеңилирек жазылат да, көп нерсеге үйрөтөт.

Акырында биринчи романымды жаздым, «Бул өлбөс» аттуу. Ошондон бери фантастика менен фэнтезини аралаш жазып келем. Чыгармачылыгымды бир гана жанрга камап коюуну жактырбайм.

Ал кезде мамлекеттик кызматта иштечүмүн. Жети жыл иштедим. Өзүмө шарт койгом: жазуучулук менен ошол эле деңгээлде акча тапмайынча жумуштан кетпейм деп. Бирок жеткенде деле дароо кетпей, дагы бир жыл иштеп калдым.

Бир жолу Боб Сильверберг мага чоң жардам берди. Ал: “Эгер жазуучу болгуң келсе, агент керек” деди. Чын эле коммерциялык иштер көп убакытты алат. 10% берсең да, профессионал менен иштөө пайдалуу.

Ошондон кийин агент жалдап, жумуштан кеттим. Кийин Балтимордон Санта-Феге көчүп кеттим. Азыр ошол жерде жашайм.

— Эмнеге фантастика жанрын тандадыңыз?

– Жазгым келген. Адегенде поэзия менен алектендим, бирок Америкада поэзия менен акча табуу кыйын. Ошондуктан прозага өттүм. Анан кайсы багыт? Ойлонуп көрүп, фантастиканы тандадым.

— Кантип иштейсиз?

– Көбүнчө жазуу машинкасында жазам. Кээде жардамчым компьютерге терип берет.

— Сизде график барбы?

– Ооба. Бир кезде күнүнө төрт жолу отуруп, ар биринде жок дегенде үч сүйлөм жазчумун. Көп эмес көрүнөт, бирок жыйынтыгында бир барак чыгып калат. Эң башкысы — күн сайын иштөө.

— Кысым сезесизби?

– Ооба, бирок сырттан эмес, ичтен. Жазбай калсам, ошол замат сезилет.

— Чыгармачылык кризис болобу?

– Сейрек. Үч сүйлөм ыкмасы жардам берет. Илхам жок болсо да, үч сүйлөм жазса болот. Андан ары улантуу жеңил.

— Эмнеге “кудай сымал адамдар” темасына кайрылдыңыз?

– Мифологияга эрте кызыккам. Ошол кызыгуу кийин чыгармаларыма таасир этти. Бир жолу керектүү билимдердин тизмесин түзүп, ар бир тармак боюнча ондон китеп окуп чыккам. Эксперт болбосом да, негизги түшүнүк пайда болду.

Сынчылар ар кандай айтышты: кээде “мифтерди кайра жазат” дешти, кээде “мурун жакшы жазчу” дешти. Ошондон кийин аларды укпай калдым.

— Фантастикабы же фэнтезиби?

– Экөөнү тең жакшы көрөм. Биринен чарчасам, экинчисине өтөм.

— Сын таасир этеби?

– Жокко эсе. Бирок басмаканалардын, жазуучулардын кеңештери пайдалуу, алар ишти ичинен билишет.

— Аңгемеби же романбы?

– Аңгемелерди жакшы көрөм. Алар так, тыгыз. Бирок роман да кеңири мүмкүнчүлүк берет.

— Башкалар менен жазуу кандай?

– Жакшы. Көп нерсеге үйрөтөт.

— Жазуучулук кандай кесип?

– Көп учурда жалгыздыкты талап кылган кесип.

— «Амбер» сериясы күтүлгөндөн чоң болуп кетпедиби?

– Ооба. Башында бир эле китеп болот деп ойлогом.

— «Кумдагы эшиктер» жөнүндө эмне дейсиз?

– Абдан жакшы көрөм. Аны жазып жатып өзүм да күлгөм.

Желязны үчүн эң маанилүүсү: күн сайын иштөө. Жанрдык эркиндик, билим менен практика, ички мотивация жана чыгармачылык чынчылдык.

Эгер «РухЭш» сайтынын ишмердиги токтоп калбашын кааласаңыз, бизди колдоо үчүн төмөнкү банктык эсебибизге өз каалооңузга жараша акча которо аласыз... Мбанк + 996 558 08 08 60 жана Оптимабанк-4169585341612561.