АҢГЕМЕ

"Мен биринчи жолу акындын жанында отурам" — деп ойлоду ички толкуну ашып-ташкан жаш селки.

— Колдоруңуз кандай керемет, айымсыз, — деди эркек.

«Чыныгы акын!» — деп ойлоду селки.

Андан соң мындай деди ал:

— Сиз кубарып турасыз, чарчагандайсыз. Эч качан эртең менен өзүңүздү ойготууга мажбурлабаңыз, эч качан. Сизди ким ойготот?

— Апам.

— Уйку — бул бизге табият ыроологон эң улуу, балким жападан жалгыз жыргал. Ырайымсыз, дайыма кечиримсиз табият берген!

«Оюнун тактыгын! — деген ички сезим шыбырады. – Чыныгы акын!»

Акын кобуранды:

— Иисус Христос жалпы сүйүүнү үгүттөгөн; фон Эгиди мырза, Либкнехт менен Толстой башка идеялардын нускоочулары болушкан; а мен өзгөчө уйкунун ыйыктыгын үгүттөгөн адам болгум бар. Адам организмине тиешелүү ыйык укукту — терең, өзүнөн өзү бүтөр уйку укугун ашкере жар салуучу болсом дейм. Ким сага кылмышкер, канкор, бузуку… адамды табият айыктырууга, бошотууга киришкен учурда уйкудан ойготосуң. Сен муну менен анын ыйык максаттарын бузуп, бурмалайсың! Кызынын уйкусун бузган эне эне дешке татыксыз! Адам үчүн бир гана нерсе ыйык болууга тийиш: табияттын сырдуу эмгеги. Ал чарчаган организмдин күчүн кайтарып, аны күндүзгү ырайымсыз күрөш тартып алган күчтөр менен толуктайт! Оомийин!

Маектешкен жаш селкиси ойлоду: “Пайгамбар, фанатик… кандай өкүнүчтүү!”

Кебин улады тиги:

— Аял дегениң!? Ушул даңктуу атка татыктуу бирөө барбы?! Агер бир кыздан кайсы күрүч сорту эң жакшысы десем, унчукпай калмак, айта алмак эмес. Бир жолу бир айым мага мындай дейт: “Бул кандай суроо?! Бизде, урматтуу мырза, ар дайым эң жакшы күрүч болот, туурабы, Карл?”

Бирок ал «эң жакшы күрүчтүн» кадимки күрүчтөн айырмасын таптакыр билчү эмес!

Селки ойлоду: «Ашпозчу… кандай өкүнүчтүү!» Анан сурады:

— Анда ал эмнеси менен айырмаланат?!

— Ар бир күрүч данеги нака алебастрдай таптаза, тунук болушу керек, – деди эркек. – Анда бир да так болбошу керек. Бүдөмүк да, күңүрт да. Бышканда ал өтө жумшак болуш керек, бирок формасын жоготпой, чийки, катуу көрүнүшүн сакташы шарт. Эзилбеген, назик! Адамдын асыл жаны сыяктуу!

Селки көңүлү сетиркеди:

— Аял аттуу чын эле бир гана күрүчтү түшүнүшү керекпи?!

— Жок, — деди тиги, — күрүч дегениң эң асыл, эң назик, эң жеңил сиңген азык. Муздап бараткан жашоого жылуулук берер булак, жоголгон күчтү калыптоочу бардык жолдун ыйык жыйындысы сыяктуу! Адамга өзүнүн болгон күчүн, касиетин, ички кудуретин, эң бийик умтулууларын ачып берүүгө мүмкүнчүлүк түзүү — мына ушулар «аял» болуу дегенди билдирет! Чыныгы «аял» болуу! Муну каалаш керек, буга жөндөмдүү болуш керек!

Жаш селки ойлонуп калды: “Муну түшүнсөм буюрбасын. Жеткен галдир го… кандай өкүнүчтүү!”

Анан алар лимон сыгуучу айнек шайман жөнүндө сүйлөшүп, «Колумб жумурткасы» атады галдирбайы аны. Сөз бербей сүйлөдү. Селки ичинен сызып, сыртынан түшүнгөндөй жароокер көрүнүп угуп отурду.

— Мурда кандай болгонун ойлогондон коркосуң! Манжалар тырышканча сыгасың, ошентсе да ширенин көбү лимондун ичинде кала берет. А керексиз уруктар стаканга түшөт. Азырчы, айнек лимон сыгуучу шайман менен баасы 50 хеллер[2]… шире ылдыйкы оюкка агып түшөт, а керексиз уруктар үстүнкү оюкта калат. Кабыгынын ичи Гоби чөлүндөй кургайт. Мына ошондо гана сүткор же чойоңке аял толук укук менен айта алат: “Ал лимондой сыгылып бүткөн!”

Жаш селкинин курбулары болсо акын менен ушунча узакка кызуу баарлашканына катуу суктанып, ичтери тызылдап кобурашты.

— Алар эмнени сүйлөшүп атышат? Элестете албайм, – деди бири.

— Балким, Метерлинк же мүмкүн, Ибсен тууралуу, – деди башкасы.

— Сүйүү жөнүндө, – деди үчүнчүсү.

— Албетте, чыккынчылык жөнүндө, – деди төртүнчүсү.

Алардын эң кичүүсү ичинен ойлоду: “Акын менен сүйлөшүп жаткандан кийин… эмне жөнүндө сүйлөшкөнүңдүн айырмасы барбы…”

Орус-немис тилинен ChatGPT көмөгү менен кыргызчалаган О`Шакир